بیماری ویروسی انگور

بیماری ویروس برگ باد بزنی انگور

ویروس بادبزنی مو         GFLV Gravevine fan leaf virus

تاریخچه و پراکندگی:

بیماری برگ بادبزنی قدیمیترین بیماری شناخته شده Vitis vinifera  است. وجه تسمیه آن به دلیل بدشکلی های خاصی است که در برگ به وجود  می آید. بدین ترتیب که سینوس دمبرگ برگهای مبتلا باز می شود ولی رگبرگهای اصلی برگ به طور غیر معمول جمع می گردد و مجموعاً برگ حالت بادزن باز شده به خود می گیرد.ویروس برگ بادبزنی مو در آسیا، افریقا، کانادا، اروپا، نیوزلند، امریکای شمالی و جنوبی و استرالیا تشخیص داده شده است شدت بیماری برگ بادبزنی بسته به میزان تحمل ارقام مو نسبت به ویروس فرق می کند ارقام حساس به شدت آلوده می شوند و در آنها زوال پیشرونده، کاهش محصول (تا 80% خسارت ) و کیفیت پائین میوه، کوتاه شدن عمر باردهی تاکستان، پایین آمدن درصد موفقیت در پیوند زدن، پائین آمدن توانایی ریشه دهی قلمه ها و کاهش مقاومت نسبت به عوامل نامساعد محیطی دیده می شود.این ویروس در تمام سال به فعالیت خود ادامه می دهد.              

عامل بیماری:

ویروس برگ بادبزنی مو از جنس Nepovirus و از خانواده Comoviridae می باشد. پیکره ویروس جور قطر (Isometric)، زاویه دار با قطر حدود mm 28 می باشد. RNA ویروس از نوع ssRNA  می باشد و ژنوم دو بخشی شامل دو نوع مولکول RNA تک رشته ای در ذرات مجزا است و با وزن مولکولی (1.4*10⁶ , 2.4*10⁶ , ) تشکیل شده که هر دو رشته برای ایجاد آلودگی لازم است. پروتیین پوششی یک پلی پپتید با وزن مولکولی 54000 است و ژن کد کننده آن روی رشته کوچکتر RNA قرار دارد. به آسانی از طریق مایه زنی شیره گیاه منتقل می شود ولی با بذر انگور انتقال پیدا نمی کند. این ویروس در بعضی گیاهان علفی آزمایشی بذرزاد بوده در گرده این گیاهان و نیز در گرده مو وجود آن مشخص شده است. میزان طبیعی GFLV منحصراً گونه های جنس Vitis است؛ دامنه میزبانی آزمایشی این ویروس نسیتا وسیع و شامل متجاوز از 30 گونه گیاه متعلق به هفت خانواده است.   جداشده های GFLV حتی وقتی از مناطق جغرافیایی دور از هم نیز باشند از نظر آنتی ژنیک یکنواخت هستند. اخیرا فقط یک واریانت سرولوژیکی طبیعی از این ویروس پیدا شده است. همه جداشده های GFLV رابطه دور سرولوژیکی ویروس موزایک آرابیس (ArMV )دارند. تشخیص سرولوژیکی ویروس نشت دو طرفه آگار، ELISA ، یا روش تلفیق سرولوژی و الکترون میکروسکوپی مقدور است. تغییرات ساختمانی یاخته های آلوده به GFLV در میزبانهای طبیعی یا ازمایشی، مشابه تغییراتی است که سایر اعضای جنس نپوویروسها ایجاد می کنند. این تغیرات عبارتند از : تشکیل اندامهای ویژه درون سلولی، ایجاد برجستگیهای روی دیواره سلولی، ساختمانهای لوله ای حاوی ویروس،است.

نشانه های بیماری:

بیماری برگ بادبزنی به علت واکنشهای مختلف میزبان نسبت به عامل بیماری، با سه نوع نشانه مشخص می شود.

 در نوع اول که ”بد شکلی مسری “ نام دارد، برگها به شدت و به طور متنوع تغییر شکل می دهند، غیر متقارن شده، و چین می خورند وتضاریس حاد نشان می دهند. گاهی لکه های رنگ پریده موزاییکی نیز همراه با بد شکلی شاخ و برگ نیز دیده می شود. شاخه های سبز نیز بد شکل می شوند، انشعابات غیر عادی و گرههای مضاعف تولید می کنند، فاصله میانگره های آنها کوتاه می شود و حالت کتابی و زیگزاک به خود می گیرند. تعداد و اندازه خوشه ها کاهش می یابد، رسیدن میوه نامنظم می شود، رنگ دانه ها تغییر می کند، تعداد دانه روی هر خوشه نیز کاهش می یابد. نشانه های روی شاخ و برگ در اوایل بهار بروز در سراسر فصل رشد ونمو گیاه باقی می ماند، هر چند در تابستان تا حدودی به حالت مخفی در می آید.

 در نوع دوم علائم  که ”موزاییک زرد“ نام دارد، در اوایل بهار رنگ زرد کرومی براق روی تمام اندامهای رویشی تاک (برگها، شاخه های سبز، پیچکها و گل آذینها) بروز می کند. این تغییر رنگ در برگها از چند لکه زرد متفرق – که بعضی اوقات به صورت حلقه یا خط می شوند– تا موزاییک گسترده رگبرگها یا فواصل بین آنها تا حتی زردی تمام برگ، متغیر است. در بهار، تاکهای مبتلا در تاکستان از دور قابل تشخیص هستند. برگ و سرشاخه ها بدشکلی زیادی از خودنشان نمی دهند، ولی خوشه ها کوچک و حبه ها  تغییر رنگ می دهند. در مناطق گرم، قسمتی از اندامهای گیاه که در تابستان می روید رنگ سبز طبیعی دارد و قسمتهای زرد شده قدیمی، سفید و سپس محو می شوند.

 در نوع سوم یا ”رگبرگ نواری “ ، در آغاز نقاط یا لکه های زرد کرومی در طول رگبرگهای اصلی برگهای کامل شده بروز کرده سپس به نواحی بین رگبرگها سرایت می کند. این تغییر رنگ معمولاً روی تعداد معدودی از برگها و در اواسط یا اواخر تابستان ظاهر می شود. برگهای رنگ باخته بد شکلی کمی از خو.دشان می دهند. بار درخت کم شده، خوشه ها نامنظم تشکیل می شوند و مقدار محصول گاهی به صفر می رسد.

 وجود ”ترابکولها “ یا رشته خای درون سلولی از نشانه های داخلی مشخص کننده در موهای مبتلا به برگ بادبزنی است. ترابکولها عبارتند از میله های شعاعی که از فضای بین دیواره سلولهای اپیدرمی، پارانشیمی، آبکش،و چوبی عبور می کنند. قسمت داخلی این میله ها از جنس پکتین بوده که با یک غلاف سلولزی احاطه شده و با قشری از لیگنین، سوبرین، یا کوتین (بسته به نوع بافتی که در آنجا تشکیل می شود) پوشیده شده است. این تشکیلات ویژه در شاخه های چوبی شده مخصوصا در میانگره های پایینی به سهولت قابل مشاهده بوده برای تشخیص بیماری بسیار ارزنده است.    

علایم:

علائم در این بیماری به این صورت است که زاویه بین رگبرگ ها کم شده و برگ ها حالت فن یا بادبزن را به خود می گیرد از علائم دیگری که بوجود می آید لکه های زرد رنگ روی برگ ها بوجود می آید .کم شدن فاصله بین برگها روی شاخه ها ؛ عدم رسیدن همزمان میوه به روی خوشه ؛ از دیگر علائم این بیماری است .  این بیماری توسط نماتود Xiphinema index    و همچنین از طریق قلمه و پیوند قابل انتقال هستند .روی پایه های مبتلا شاخه های کوتاه و برگها می شوند.روی برگها لکه هایی ظاهر شده و میوه های ریز خوشه در اوایل فصل می ریزند گاهی حبه های انگور بی دانه میشوند.

چرخه بیماری و اپیدمیولوژی:

ارتباط ناقل با ویروس:GFLV با نماتدهای خانواده Longidoridae یعنی Xiphinema index Thorne & Allen و X.italiae Meyl از تاکی به تاک دیگر منتقل می شود. یک بار تغذیه مختصر از گیاه آلوده برای انتقال دادن ویروس کافی است. وقتی نماتد X.index ویروس برگ بادبزنی مو(GFLV) را از ریشه تاکهای مبتلا به بیماری اخذ کرد این ویروس تا هشت ماه (بدون اینکه به گیاهان میزبان دسترسی داشته باشد) یا تا سه ماه (وقتی که نماتد از گیاهان مصون به ویروس تغذیه کند) در بدن نماتد باقی می ماند. ویروس عامل بیماری در لایه کوتیکولی مجرای مری نماتد ناقل مستقر می شود. مطالعات انجام شده در آزمایشگاه نشان می دهد که نماتدهای جوان سنین مختلف و بالغ هر دو گونه X.index و X.italiae قادر به انتقال عامل بیماری هستند ولی ناقل عمده این ویروس در طبیعت X.index است.

 بقا و انتشار ویروس : ویروس برگ بادبزنی مو نمی تواند به طور طبیعی به فوصل دور انتشار پیدا کند، زیرا ناقل آن حرکت محدود دارد. انتقال این بیماری به نقاط دور دست عمدتابا مواد ازدیادی آلوده صورت می گیرد. انتشار فاجعه آمیز این بیماری در سراسر جهان در سالهای آخر قرن نوزدهم یعنی از موقع ورود پایه های آمریکایی تاک مقام به فیلوکسرا به اروپا، اتفاق افتاد. گمان می رود که در اروپا قبل از این تاریخ، GFLV و ناقل یا ناقلان آن در مناطقی که به طور سنتی مو کاری می شده محدود بوده است. انتشار بیماری به فواصل نزدیک با نماتدهای ناقل انجام می گیرد که به علت محدودیت حرکتشان عامل مهمی در پخش ویروس محسوب نمی شوند. مثلاً، نژاد موزاییک زرد GFLV نمی تواند بیش از 3/1 تا 5/1 متر در سال توسعه پیدا کند. به علاوه، ویروس در دانه گرده وجود دارد ولی با بذر انگور پخش نمی شود و در بین علفهای هرز نیز میزبان طبیعی ندارد. به همین جهت تنها منبع طبیعی این ویروس، خود تاک است . ریشه تاک سالها بعد از حذف تاک در خاک زنده می ماند از این رو هر ریشه محتوی ویروس برگ بادبزنی که منبع تغذیه X.index باشد می تواند در سالهای بین بیرون آوردن تاکهای کهنه و غرس نهالهای جدید، منبع آلودگی مو در زمین باشد

                                         Xiphinema index

   رده  Denophinema                        راسته                   Dorylaimida         

  خانواده Longidoridae                       جنس                    Xiphinema              

  گونه Xiphinema.inde

این گونه 8-7میلیمترطول دارند. منافذ آمفید دارای  شکل های پهن و کیسه ی آمفید به شکل قیف و کوتاه است. استایلت در آنها بزرگ می باشد بلند بودن استایلت در آنها این اجازه را می دهد که بتوانند بیشتر به داخل بافتهای گیاهی نفوذ کرده و به بافتهای آوندی دسترسی پیدا کنند.گونه X.indexعمدتاً از نوک ریشه تغذیه کرده و ایجاد گالهای کوچک می نماید. X.index، می تواند ویروس برگ بادبزنی مو را در مدت 15 دقیقه بگیرد و آن را در همین مدت به گیاه سالم انتقال دهد. ویروس در پوشش مری این نماتدجایگزینی می کند. این نماتد به صورت خنجری می باشد.

مبارزه:

مبارزه با نماتود عامل بیماری زا – تهیه قلمه های سالم با ترامو تراپی ( حرارت درمانی ) هم می توان با این بیماری مبارزه کرد . ضد عفونی خاک با بکار گیری متیل بروماید به نسبت 400 تا 800 کیلو در هکتاریکماه قبل از موستان در مبارزه علیه این بیماریموثر است.

مدیریت کنترل:

درمدیریت بیماریهای ویروسی معمولا پیشگیری می کند تا درمان آن.

 کنترل زراعی :

 استفاده از علفکش های سیستماتیک برای از بین بردن ریشه های قدیمی در عمق بالای 2 متر و استفاده از شخم عمیق خاک تا عمق 30 تا 60 سانتیمتر باعث افزایش سرعت مرگ ریشه ها می شود. و سومین روش استفاده از گرما می باشد که باعث از بین رفتن ریشه ها می شود. این روش زیاد کاربرد ندارد زیرا گرما مورد نیاز بسیار زیاد می باشد به همین دلیل صرفه اقتصادی ندارد. روش دیگر انتخاب یک تناوب زراعی مناسب (6-5 سال) باعث کاهش جمعیت نماتد ها می شود. از بین بردن ریشه های آلوده به ویروس در تاکستان ها. همچنین از ورود لوازم و تراکتورها از زمین های آلوده به زمین های سالم جلوگیری بکنیم.

کنترل شیمیایی:

 ضد عفونی کردن خاک توسط Methyl bromid  یا  1,3-Dicholoropropene برای از بین بردن ریشه های قدیمی و آلوده تا عمق 2 تا 5/1 متری خاک مؤثر است این روش همه گونه های نماتد را در بالای 2 تا 5/1 متر، هنگامی که درست استفاده شود تا 9/99% کاهش می دهد   1,3-Dicholoropropene  C3H4CL2فرمول شیمیایی

نام تجاری Telone  ،   L 100% این سم در خاک کم دوام است.

 ارقام مقاوم:

استفاده از ارقام مقاوم به ویروس همچون  Vitis vinifera , V.rotundifolia  می تواند در کنترل ویروس  مؤثر باشد.

عنوان مقاله:
تشخيص سرولوژيكي و مولكولي و تعيين فراواني ويروس برگ بادبزني مو در تاكستانهاي ايران(زکی.م وایزدپناه.ک)


بيماري ويروسي برگ بادبزني مو يكي از بيماريهاي مهم ومخرب مو در سراسر دنيا ميباشد.عامل بيماري
Grapevine fanleaf virus (GFLV) از جنس Nepovirus است و با نماتود Xiphinema index انتقال مي يابد. به منظور تعيين پراكنش و علائم شناسي بيماري از تاكستانهاي استانهاي فارس، كهگيلويه و بوير احمد و آذربايجان غربي به صورت تصادفي نمونه برداري شد. آلودگي نمونه ها با آزمون اليزاي مستقيم با استفاده از گاما گلوبولين يا F(ab)2 تهيه شده از آنتي سرم جدايه آمريكايي GFLV تعيين شد. تعدادي از نمونه هاي آلوده نيز در آزمون PCR با استفاده از آغازگرهاي اختصاصي GFLV بررسي شدند. نتايج حاصل از اليزاي 1018 نمونه از نقاط مختلف كشور بيانگر گسترش وسيع GFLV در اكثر موكاري هاي مورد مطالعه بود. شهرستان بوانات در شمال استان فارس با 54 درصد آلودگي، آلوده ترين منطقه بود و ميزان آلودگي در ساير مناطق بين 21 تا 37 درصد تغيير ميكرد. علائم در موهاي آلوده شامل موزائيك، بددشكلي برگ، باز شدن سينوس دمبرگ، رگ نواري، موزائيك زرد، كوتاهي ميانگره ها و كوتولگي، دوقلو شدن جوانه ها، تنك شدن خوشه و عدم يكنواختي حبه ها و زوال مزمن گياه بود ليكن اغلب نمونه ها بدون بروز علائم خاصي آلوده بودند. در آزمون PCR از نمونه هاي آلوده باند 320bp شبيه باند حاصل از جدايه آمريكايي همانند سازي گرديد. نتايج حاصل از اين تحقيق بيانگر بومي بودن GFLV در ايران و گسترش احتمالي آن از اين منطقه به ساير نقاط جهان است.

ابداع روش ردیابی ایزوله های ویروس برگ بادبزنی مو(سخندان .ن)(بی نام)

دانشیار گروه گیاهپزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز هدف از اجرای این طرح پژوهشی را امکان ردیابی و پیشگیری از بیماری برگ بادبزنی مو اعلام کرد و گفت: درختچۀ مو که بطور وسیع در شمال غرب کشور کشت می شود در معرض تهدید بیش از چندین نوع ویروسی بوده که از میان آنها ویروس برگ بادبزنی مو، یکی از مهمترین بیماری ها در این گیاه ایجاد می کند.به گفته دکتر سخندان بشیر وجه تسمیۀ این بیماری، شبیه شدن برگ های مو به شکل بادبزن دستی می باشد که در اثر باز شدن سینوس برگ و کنگره دار شدن کناره های برگ اتفاق می افتد.وی با بیان اینکه این ویروس گسترش جهانی دارد، گفت: با توجه به مشاهداتی که قبل از اجرای این طرح انجام شده بود وجود این ویروس در تاکستان های شمال غرب کشور بویژه استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل مورد توجه قرار گرفته بود و از آنجا که پیشگیری در مورد بیماریهای ویروسی به دلیل فقدان درمان شیمیایی مؤثر، مقدم بر درمان می باشد در این تحقیق در صدد برآمدیم با ابداع روش مناسبی امکان ردیابی این ویروس را فراهم آوریم.وی با بیان اینکه مهندسی ژنتیک و انتقال ژن ویروس به گیاه مؤثرترین راه کنترل بیماری ویروسی در گیاهان به شمار می رود، گفت: در این راستا با توجه به اینکه کاربرد روش های مهندسی ژنتیک مستلزم شناسایی دقیق عامل بیماریزا از نظر تنوع ژنتیکی آن می باشد بر همین اساس مبادرت به انجام این تحقیق با استفاده از این روش شد. دکتر نعمت سخندان بشیر با اشاره به برخی ویژگی های این ویروس خاطرنشان کرد: از آنجا که این ویروس به مانند بیشتر ویروس های دیگر از طریق مواد تکثیر گیاهی مانند قلمه قابل انتقال به درختچۀ های دیگر مو می باشد ردیابی و شناسایی این ویروس مهم است چرا که در غیر این صورت باغداران با عدم آگاهی از وجود ویروس اقدام به تکثیر قلمه های آلوده خواهند کرد کاری که در گذشته منجر به شیوع ویروس ها از جمله همین ویروس مو شده است. دانشیار گروه گیاهپزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز به روش کار در این تحقیق اشاره کرد و گفت: برای انجام این تحقیق طی مشاهدات از تاکستان ها، نمونه های مشکوک جمع آوری و با آزمون سرولوژیک (ELISA) با استفاده از آنتی بادی ویژۀ این ویروس مورد غربال قرار گرفت تا نمونه های آلوده معلوم گردند و آنگاه RNAکل از گیاهان آلوده خالص سازی و مورد آزمون تکثیر اسیدنوکلئیک در لولۀ آزمایش (RT-PCR) با آغازگرهای ویژۀ ژن های پروتئین فرضی (HP)، حرکتی (MP) و پوششی (CP) قرار گرفت. وی افزود: در این تحقیق بهینه سازی های زیادی انجام گرفت تا اینکه بالاخره ژن های مورد هدف جداسازی و تکثیر شدند که پس از کلون سازی آنها، ترادف یابی نوکلئوتیدی (sequencing) بر روی آنها انجام گرفت و توالی های مربوطه در بانک ژن به ثبت رسیدند. به گفته دکتر سخندان این توالی ها بالغ بر 50 مورد (accession) می باشند که کد دسترسی به آنها در مقالات منتشرۀ این تحقیق در دسترس پژوهشگران قرار دارد.وی در ادامه به ابعاد مختلف نتایچ این تحقیق اشاره کرد و گفت: این تحقیق منجر به ابداع روش مولکولی RT-PCR برای ردیابی ایزوله های ویروس GFLV از شمال غرب کشور شد که از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد و از آنجا که این روش مولکولی حتی ویروس را با مقدار 10 نانو گرم نیز در بافت گیاه ردیابی می کند آن را از این بابت دارای اهمیت خاصی می کند.مجری این طرح پژوهشی به بررسی تنوع ژنتیکی این ویروس اشاره کرد و گفت: این تحقیق به خوبی نشان داد که طبق فیلوژنی های رسم شده، این ویروس متمایز از سایر ایزوله های آن از سایر نقاط دنیا هستند و این بدان معناست که این ویروس ها بصورت مستقل از سایر ایزوله های ویروس تکامل پیدا کرده اند و این در واقع با نظریۀ نشأت گرفتن این ویروس در ایران مطابقت دارد.وی با بیان اینکه ژنهای پروتئین های حرکتی و پوششی این ویروس که طی این تحقیق کلون و ترداف یابی شدند زمینه را برای تولید آنتی بادی های نوترکیب در برابر این ویروس مهیا کرد، گفت: هم اکنون در آزمایشگاه ویروس شناسی و مهندسی ژنتیک تحقیقات در جهت تولید چنین آنتی بادی ها در راستای تکمیل نمودن تحقیقات در حال انجام می باشد که با تولید چنین آنتی بادی ها، صرفه جویی ارزی عظیمی در جهت تهیۀ آنتی بادی ها که امروزه با قیمت زیاد از کشورهای اروپایی و آمریکا وارد می شوند، خواهد داشت.وی افزود: نتایج بدست آمده در این تحقیق به ما کمک کرد میزان تنوع ژنتیکی این ویروس را در منطقه ارزیابی کنیم که بالغ بر 15% می باشد. در نتیجه، سازۀ ژنی به منظور کنترل این ویروس بایستی شامل توالی اجماع (consensus) باشد تا بتواند درختچۀ مو را در برابر تمام ایزوله ها ویروس در منطقه حفاظت کند.

به گفته دکتر این اولین مطالعۀ جامع این ویروس در ایران بود بطوری که مورد توجه جوامع علمی جهانی نیز قرار گرفت بطوریکه نتایج این تحقیقات در قالب سه مقالۀ ISI و یک مقالع علمی پژوهشی داخلی به چاپ رسید و علاوه بر آن، در نشست های علمی کشوری و منطقه ای از جمله نشست اپیدمیولوژی بیماری های ویروسی در هند ، نشست های انجمن مطالعه بیماری های ویروسی و شبه ویروسی مو (ICVG) در استلنبوش آفریقای جنوبی و لیژون فرانسه نیز نتایج بصورت سخنرانی های علمی ارایه شد.

دکتر سخندان با بیان اینکه برای اجرای این طرح بالغ بر 270 میلیون ریال هزینه شده است افزود: این طرح طی مدت سه سال به اجرا در آمده و پس از اتمام طرح نیز تحقیقات در قالب پروژه های دانشجویی پیگیری شده است.

 منبع:

((سخندان .نعمت وهمکاران). ابداع روش ردیابی ایزوله های ویروس برگ بادبزنی مو. دانشیار گروه گیاهپزشکی دانشگاه تبریز ۱۳۸۹/۰۵/۲۰(به نقل از خبرگذاری مهر)

(زکی.محمدوایزدپناه .کرامت). عنوان:تشخيص سرولوژيكي و مولكوليو تعيين فراواني ويروس برگ بادبزني مو در تاكستانهاي ايران .فصلنامه بيماريهاي گياهي.1389. سال سي و نهم، شماره 3-4 پياپي 156

بیماری ویروسی ویروئید

وروئيد لكه زرد مو(GYSVd) :Pospiviroidae

هجنس: Apscaviroid

 گونه: Grapevine yellow speckle viroid

اندازه: درGYSVd- 1366 تا 369 نوكلئوتيد و در GYSVd- 2363 نوكلئوتيد

ویروئیدها رشته ای از RNA هستنند که فاقد پوشش یا کپسید می باشند. ویروئیدها از بیماری زاهای مهم در گیاهان به شمارمیروند..

تاریخچه:

 اين بيماري اولين بار در سال 1972 توسط تايلور و وودهام در استراليا شرح داده شد. ویروئیدی متشکل از حدود 300 نوکلئوتید که در بیشتر گونه‌های مرکبات به ویژه بعضی از انواع نارنگی وانگور تولید آلودگی می‌کند و نشانه‌های آن عبارت است از تولید صمغ در پوست، تشکیل حفره‌هایی در چوب و مقابل آنهابرجستگیهایی در سطح داخلی پوست و کوتولگی میباشد.

 علائم بیماری:

با توجه به اين كه اين بيماري در مناطق و اقليمهاي مختلف رشد مي كند و علائم متفاوتي نشان مي دهد ولي علائم بارز و مشخص آن ايجاد لكه هاي زرد رنگ و پراكنده در سطح برگ مي باشد و همچنين رگبرگ نواري را مي توان در سطح برگ مشاهده كرد.

عوامل بيماري

دو مولكول RNA حلقوي بسيار نزديك به هم مرتبط با بيماري لكه زرد مو مي باشند. وقتي كه RNA استخراج شده از درخت انگور به خيار و گوجه فرنگي مايه زني شود، آلودگي ممكن است صورت پذيرد ولي ويروئيد در انها قادر به همانندسازي و تكثير نخواهد بود. اين دو ويروئيد به طور مستقل قادر به اجاد بيماري لكه زرد در انگور مي باشند.

ويروئيدGYSVd- 1اولين بار توسط كلتونو و رضائيان در سال 1988 از رقم "كابرنت فرانك"جدا شد. ويروئيدGYSVd- 2نيز اولين بار توسط كلتونو و رضائيان در سال 2989 از رقم "كيوتو" كه بر روي پايه رقم " دوگريج" پيوند زده بود و علايم بيماري لكه زرد را نشان مي داد، جدا شد. در ايران نيز اين دو ويروئيد، توسط زكي عقل و ايزدپناه در سال 1383 از تاكستانهاي استانهاي فارس ( شهرستانهاي بوانات، ميمند و شيراز) و آذبايجان غربي ( شهرستان اروميه) گزارش شده است.

 براي تشخيص اين بيماري شاخص هاي مختلفي وجود دارند كه عبارتند از:

1.شاخص انتقال پيوند: براي اين روش از ارقام اروپايي Mataro و Mission استفاده مي شود كه در اينها علائمي شبيه به علائم ايجاد شده در انگور است ولي نامنظم اند.

2.شاخص انتقال به  ميزبانهاي ديگر: GYSVd به طريق مكانيكي به خيار و سويا منتقل مي شود ولي در آنها علائمي نشان نمي دهد. ديگر ويروئيدهاي انگور پاتوژنهاي گوجه فرنگي، خيار Gynuraaurantiacهستند و در انها علائم نشان مي دهند.

3. شاخص الكتروفرز ژل پلي آكريلا ميد ( Acrylamide): اين شاخص مطمئن نيست لذا فقط به طور آزمايشي براي شناسايي ويروئيد لكه زرد مو و ديگر ويروئيدهاي انگور بكار مي روند كه طرز عمل آن شامل استخراج DNA، متمركز ساختن است.

4. شاخص تجزيه مولكولي: روش مولكولي براي شناسايي ويروئيدهاي انگور به كار مي رود.

 ساختمانهاي ثانويه ويروئيد:

اين ويروئيد داراي ساختمانهاي ثانويه مي باشد كه 5 ناحيه را دارا مي باشد  اين5 ناحيه عبارتند از:

1.      ( Central conserved region: CCR

2.      ناحيه بيماري زا (Pathogenic region: P)

3.      ناحيه متغيير (Variable region: V)

4.      ناحيه انتهايي سمت راست ( Terminal right region: T_R)

5.     ناحيه انتهايي سمت چپ (Terminal left region: )                     

                                                                                              
عنوان: شناسايي و تعيين برخي خصوصيات مولكولي ويروئيدهاي مو

به منظور تعيين ويروئيدهاي مو دراستانی نمونه برداري از تاك هاي داراي علائم مختلف يا بدون علائم

در چند نقطه انجام شد. از بافت برگ نمونه ها نوكلئيك اسيد كل استخراج و با استفاده از آغازگرهاي اختصاصي ويروئيدهاي گزارش شده مو، با روش RT-PCR بررسي شد. محصول پي سي آر پس از همسانه سازي تعيين ترادف شد. نتايج نشان داد كه تاك هاي مورد بررسي به ويروئيدهاي لكه زرد شماره 1 مو (GYSVd1)، لكه زرد شماره 2 مو (GYSVD2)، كوتولگي رازك (HSVd) و ويروئيد استراليايي مو (AGVd) آلوده هستند. بيشترين ميزان آلودگي در نمونه ها مربوط به GYSVd1 و كمترين آن مربوط به AGVd بود. در هيچ موردي آلودگي به ويروئيد اگزوكورتيس مركبات ديده نشد. جدايه هاي GYSVd1 از لحاظ ترادف و ساختمان ثانويه ناحيه بيماري زايي مشابه اعضاي تيپ دوم اين ويروئيد و همراه با علائم لكه زرد بودند. در آلودگي توام اين ويروئيد با ويروس برگ بادبزني مو بر شدت علائم افزوده مي شد. در ساختمان ثانويه جدايه هاي GYSVd2 و HSVd بيشترين تفاوت با ساير جدايه ها در نواحي بيماري زايي و انتهاي سمت چپ مشاهده شد. ويروئيد استراليايي مو (AGVd) براي اولين بار از ايران گزارش مي شود. جدايه ايراني اين ويروئيد داراي خصوصيات بيولوژيكي و مولكولي متفاوتي نسبت به ساير جدايه ها و بيشترين تفاوت آن مربوط به ساختمان ثانويه ناحيه بيماري زايي بود.

زكي عقل،م و ايزدپناه .كرامت اله. شناسايي و تعيين برخي خصوصيات مولكولي ويروئيدهاي مو. فصلنامه بيماريهاي گياهي ، سال چهل و ششم1389.شماره3(183)

ترگ خوردگی مو

بیماری منشا ویروسی دارد و بر روی درختان میوه و انگور مشاهده می شود.

نشانه های بیماری:

با ابتلا به این بیماری بر روی چوب قسمت تنه تاکهای آلوده ترکهای طولی بوجود می آید، پوست این قسمت از تاک نیز حالت اسفنجی به خود گرفته و ترکدار می شود و محل اتصال پیوندک به پایه شدیدا متورم می شود. نهالهای آلوده شدیدا ضعیف شده و میزان باردهی انها کاهش پیدا می کنند.

انتقال:

انتقال این بیماری از طریق تکثیر غیر جنسی تاک انجام می گیرد.

مبارزه:

استفاده از اندامهای عاری از ویروس جهت کاشت و تکثیر در کنترل این بیماری موثر است.

منبع:(اهری.ا.هوشنگی.ا).بیماری درختان میوه وانگور.1373.انتشارات دانشگاه ارومیه.400 صفحه

دوستان نظریادتمن نره